Acil Durum Fonu Ne Kadar Olmalı

Acil durum fonu, gelirin kesilmesi veya beklenmedik bir masrafın ortaya çıkması durumunda borçlanmaya gerek kalmadan hayatı sürdürmeye yarayan nakit tamponudur. Sorunun kendisi basit görünse de cevabı kişiye göre değişir: aynı maaşı alan iki kişinin ihtiyaç duyduğu acil durum fonu miktarı iş güvencesi, hane yapısı ve sabit borç yükü nedeniyle iki katı kadar farklılaşabilir. Aşağıda tutarı tahminle değil, hesapla belirlemenin yolunu adım adım bulacaksınız.

Adım adım hesaplama

1. Zorunlu aylık gideri ayıklayın. Fonun ölçü birimi geliriniz değil, hayatta kalma maliyetinizdir. Kira/konut kredisi taksiti, faturalar, market, ulaşım, sigorta primleri, ilaç, çocuk eğitimi ve asgari borç ödemeleri bu kalemin içindedir. Tatil, dışarıda yemek, abonelikler, giyim ve hobi harcamaları dışarıda kalır. Tipik bir hanede zorunlu giderler toplam harcamanın %60–75'ini oluşturur; yani aylık 30.000 TL harcayan bir hanenin kriz senaryosundaki gideri 20.000 TL civarına inebilir. Aylık bütçe çalışmanızdan çıkan kategori tablosu bu ayrıştırmayı dakikalar içinde yapmanızı sağlar.

2. Risk puanınızı çıkarın. Ay sayısını aşağıdaki tabloyla belirleyin. Her satır için puanınızı toplayın.

   Faktör	Düşük risk (0 puan)	Orta (1 puan)	Yüksek (2 puan)
   Gelir yapısı	Kadrolu, güvenceli maaş	Özel sektör, belirli süreli	Serbest çalışan, komisyonlu, mevsimsel
   Hanede gelir sayısı	İki düzenli gelir	Bir gelir + küçük ek gelir	Tek gelir
   Bakmakla yükümlü kişi	Yok	1–2	3 ve üzeri veya sürekli bakım ihtiyacı
   Sabit borç yükü	Gelirin %10'undan az	%10–30	%30 üzeri
   Sağlık ve sigorta durumu	Geniş kapsamlı koruma	Yalnızca temel kapsam	Kronik risk, korumasız
   Mesleki yeniden işe girme süresi	1–2 ay	3–4 ay	6 ay ve üzeri

   Puan toplamına göre hedef: 0–3 puan → 3 ay, 4–6 puan → 4–6 ay, 7–9 puan → 6–9 ay, 10 ve üzeri → 9–12 ay. Emekliliğe yakın veya tek gelirli serbest çalışanlar üst banda yerleşir.

3. Hedef tutarı çarpımla bulun. Zorunlu gider × ay sayısı. Örnek karşılaştırma:

   Profil	Zorunlu aylık gider	Ay	Hedef fon
   Kadrolu, çift gelirli, çocuksuz	18.000 TL	3	54.000 TL
   Özel sektör, tek gelir, 2 çocuk	25.000 TL	6	150.000 TL
   Serbest çalışan, düzensiz gelir	22.000 TL	9	198.000 TL

4. Kademeli inşa edin. 150.000 TL'lik bir hedef tek seferde ürkütücüdür; üç basamağa bölün. Birinci basamak mini tampon: 1 aylık zorunlu gider veya sabit bir tutar (ör. 20.000 TL). Bu, lastik patlaması ya da diş tedavisi gibi olayların kredi kartına yazılmasını engeller. İkinci basamak 3 aylık taban. Üçüncü basamak risk puanınıza uygun tam hedef. Tasarruf oranınızı hesaplamak, her basamağın kaç ayda tamamlanacağını görmenizi sağlar: aylık 6.000 TL ayırabilen biri 3 aylık tabana yaklaşık 9 ayda ulaşır.

5. Yüksek faizli borç varsa sırayı ayarlayın. Kredi kartı gecikme faizi, mevduat getirisinin çok üzerindedir. Bu durumda önce 1 aylık mini tamponu tamamlayıp fonu dondurun, tüm fazlayı karta yönlendirin, borç kapandıktan sonra fonu 3–6 aya taşıyın. Aksi halde tasarruf ederken faiz ödeyen, net negatif getirili bir döngüye girersiniz.

6. Fonu doğru yerde tutun. Ölçütler sırayla likidite, anapara güvenliği ve ancak sonra getiridir. Vadesiz hesapta bekletmek enflasyona karşı erimeye yol açar; hisse senedinde tutmak ise fonun ihtiyaç duyduğunuz anda %20 düşük olması riskini yaratır. Pratik çözüm katmanlamadır: bir aylık kısım anında erişilebilir hesapta, kalanı 32 günlük ya da vadesi kırılabilen mevduat ve para piyasası benzeri düşük oynaklıklı araçlarda. Mevduat hesapları karşılaştırmasında vade kırma koşullarını ve stopaj sonrası net getiriyi mutlaka kontrol edin.

7. Yılda bir yeniden ölçün. Kira artışı, çocuk, yeni taksit veya iş değişikliği hedefi doğrudan büyütür. Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde "yeterli" görünen fon 12 ayda reel olarak küçülür; bu yüzden hedefi TL tutar olarak değil, ay sayısı olarak takip edin.

Sık yapılan hatalar

• Geliri baz almak. 6 aylık brüt maaş, 6 aylık zorunlu giderden çoğu zaman çok daha yüksektir; hedef gereksiz büyür ve motivasyon kırılır.
• Fonu yatırımla karıştırmak. Acil durum fonu getiri üretmek için değil, kötü zamanlarda kötü karar vermeyi önlemek için v